املاک ۲۱۱آب باغ: پیش از خرید چه بپرسیم
۵ دقیقه خواندن
آب باغ از یکی از سه راه میآید: چاه، حقابه از نهر یا قنات، یا انشعاب لولهکشی. پیش از خرید باغ در دماوند، بپرسید آب از کدام راه است و مدرکش را ببینید: پروانهٔ حفر و بهرهبرداری چاه از وزارت نیرو، یا مدرک سهم و نوبت حقابه. انشعاب آب شرب برای خانه است و برای آبیاری یک باغ کافی نیست.
باغی که آب مطمئن دارد، سالها میوه میدهد. باغی که آبش روشن نیست، ممکن است در یک تابستان خشک خسته شود. این راهنما کمک میکند این پرسش را درست بپرسید.
چرا آب اولین پرسش است؟
درختهای میوهٔ دماوند، مثل سیب، گیلاس، گردو و زردآلو، در تابستان آب منظم میخواهند. بارش سالانهٔ شهر دماوند، به نوشتهٔ ویکیپدیا، حدود ۳۸۵ میلیمتر است و تابستانهای منطقه کمباراناند. یعنی در فصل میوه، باغ به آبیاری وابسته است.
پس ارزش یک باغ فقط به متراژ و درخت نیست؛ به آبی است که آن درختها را زنده نگه میدارد.
راه اول: چاه
خیلی از باغهای منطقه چاه دارند. برای نمونه، باغ میوهٔ ۶۷۰ متری جیلارد در فایلهای فعلی دفتر ما چاه آب دارد، بهاضافهٔ کنتور آب، برق و گاز (فایل ۱۰۹).
قانون دربارهٔ چاه چه میگوید؟
طبق قانون توزیع عادلانهٔ آب (۱۳۶۱):
- استفاده از آب زیرزمینی با حفر هر نوع چاه یا قنات، با اجازهٔ وزارت نیرو است و وزارت نیرو پروانهٔ حفر و بهرهبرداری صادر میکند.
- در دشتهایی که برداشت آب زیرزمینی بیش از حد مجاز است، وزارت نیرو میتواند حفر چاه تازه را ممنوع کند. به اینها دشت ممنوعه میگویند.
- در مناطق غیرممنوعه، چاه برای مصرف خانگی، شرب، بهداشت و باغچه تا ظرفیت ۲۵ مترمکعب در شبانهروز پروانه نمیخواهد، اما باید به اطلاع وزارت نیرو برسد.
یعنی یک باغ میوهٔ واقعی که آب زیادی میخواهد، معمولاً به چاهی با پروانه نیاز دارد.
پرسشهای چاه
- پروانهٔ حفر و بهرهبرداری دارد؟ به نام چه کسی است؟
- ظرفیت مجاز برداشت چقدر است؟
- عمق چاه و سطح آب چقدر است؟ در سالهای اخیر پایین رفته؟
- برق چاه کنتور جدا دارد؟ پمپ چند ساله است؟
- کنتور هوشمند آب دارد؟
اگر فروشنده پروانه ندارد یا جواب روشنی نمیدهد، از شرکت آب منطقهای تهران استعلام کنید. اینکه دشت محل باغ ممنوعه است یا نه را هم از همانجا بپرسید.
راه دوم: حقابه
در روستاهای قدیمی دماوند، آب از رودخانه، چشمه یا قنات با نوبت بین باغها تقسیم میشود. سهم هر باغ را حقابه میگویند.
حقابه معمولاً بهصورت ساعت یا روز در یک دورهٔ نوبت گفته میشود: مثلاً «هر دوازده روز، چند ساعت». شکل دقیقش از روستایی به روستای دیگر فرق میکند.
پرسشهای حقابه
- سهم آب این باغ چقدر است و در چه نوبتی؟
- مدرکی دارد؟ در سند یا در فهرستهای محلی آمده؟
- آب از کجا میآید و مسیرش تا باغ چقدر است؟ جوی سالم است؟
- در تابستانهای خشک اخیر، آب به نوبت این باغ رسیده؟
- مسئول تقسیم آب (میراب) کیست؟
با میراب یا یکی دو باغدار همسایه حرف بزنید. آنها بهتر از هر کسی میدانند آب واقعاً چقدر میرسد.
در عرف منطقه، حقابه همراه زمین معامله میشود. در قرارداد بنویسید حقابهٔ باغ، با میزان و نوبتش، جزو معامله است.
راه سوم: انشعاب
انشعاب آب لولهکشی برای ساختمان و مصرف خانگی است: آشپزخانه، حمام، شستوشو. کنتور آب شرب در یک باغویلا لازم است، ولی برای آبیاری یک باغ طراحی نشده.
آبیاری باغ با آب شرب، هم پرهزینه است و هم معمولاً با مقررات شرکت آب نمیخواند. اگر تنها منبع آب یک باغ، کنتور خانگی است، آن باغ در واقع منبع آب کشاورزی ندارد.
مخزن و استخر ذخیره
خیلی از باغها یک استخر ذخیره یا مخزن دارند که آب نوبت یا چاه را نگه میدارد. این استخر را ببینید: ترک دارد؟ نشتی دارد؟ ظرفیتش برای فاصلهٔ بین دو نوبت کافی است؟
آبیاری کممصرف
اگر باغ آب محدودی دارد، روش آبیاری فرق بزرگی میکند:
- آبیاری قطرهای: آب را فقط به ریشه میرساند.
- مالچ: لایهای از کاه یا برگ پای درختها، تبخیر را کم میکند.
- ساعت آبیاری: صبح زود یا غروب، نه وسط روز.
بپرسید باغ الان با چه روشی آبیاری میشود. تبدیل آبیاری غرقابی به قطرهای، هزینهای است که ارزش برنامهریزی دارد.
چاه مشترک و حقابهٔ مشترک
گاهی چند باغ از یک چاه آب میگیرند، یا یک جوی آب از میان چند باغ میگذرد. این در روستاهای قدیمی رایج است و مشکلی ندارد، به شرطی که قاعدهاش روشن باشد.
بپرسید:
- پروانهٔ چاه مشترک به نام کیست؟
- سهم هر باغ و هزینهٔ برق و تعمیر پمپ چطور تقسیم میشود؟
- توافق مکتوبی بین شرکا هست؟
- جوی آب از ملک شما میگذرد تا به باغ دیگری برسد؟ همسایه حق عبور آب دارد؟
اینها چیزهای کوچکی به نظر میرسند، ولی بیشتر اختلافهای همسایگی در مناطق باغی از همینجا شروع میشود.
تابستان را معیار بگیرید
آب باغ را در بهار نسنجید؛ در بهار تقریباً همهجا آب هست. سؤال واقعی این است که در مرداد، وقتی درختها بیشترین نیاز را دارند، چقدر آب میرسد.
اگر میتوانید، باغ را در تابستان ببینید. اگر نه، از فروشنده و همسایهها بپرسید تابستان گذشته چه شد.
آب و قیمت
دو باغ هممتراژ در یک روستا، یکی با چاه مجاز و آب کافی و دیگری بیآب، اصلاً همارزش نیستند. اگر باغی از بقیه ارزانتر است، اول آبش را بپرسید.
برای بقیهٔ نکات خرید باغ، خرید باغ در دماوند و برای کاربری، کاربری باغی و تغییر کاربری را بخوانید.
پس از خرید
وقتی باغ مال شما شد، پروانهٔ چاه یا مدرک حقابه را به نام خودتان کنید و مسیر انتقال آن را از شرکت آب منطقهای یا مسئولان محلی آب بپرسید. خودتان را به میراب و باغداران همسایه معرفی کنید و نوبت آب را در تقویمتان بنویسید. باغی که نوبت آبش جا بماند، تابستان را سخت میگذراند.
خلاصه
- آب باغ از چاه، حقابه یا انشعاب است؛ بپرسید کدام.
- چاه: پروانهٔ وزارت نیرو را ببینید؛ ممنوعه بودن دشت را بپرسید.
- حقابه: میزان و نوبت را از میراب و همسایهها هم بپرسید.
- انشعاب خانگی جای آب کشاورزی نیست.
- حقابه و حق چاه را در قرارداد بنویسید.
اگر باغی در دماوند دیدهاید و دربارهٔ آبش مطمئن نیستید، با دفتر املاک ۲۱۱ در گیلاوند تماس بگیرید؛ در بازدید، پرسشهای آب را با هم از مالک میپرسیم.
پرسشهای پرتکرار
حقابه یعنی چه؟
سهم یک زمین یا باغ از آب یک نهر، چشمه یا قنات است، معمولاً بهصورت نوبت یا ساعت. مدرک و میزان آن را پیش از خرید ببینید و بپرسید نوبت آب شما چه روز و ساعتی است.
برای حفر چاه در باغ مجوز لازم است؟
طبق قانون توزیع عادلانهٔ آب، حفر چاه با اجازهٔ وزارت نیرو است. در مناطق غیرممنوعه، چاه خانگی و باغچه تا ۲۵ مترمکعب در شبانهروز پروانه نمیخواهد ولی باید به وزارت نیرو اطلاع داده شود. در دشتهای ممنوعه، حفر چاه تازه ممکن است اصلاً مجاز نباشد.
چطور بفهمم چاه باغ مجاز است؟
پروانهٔ حفر و بهرهبرداری چاه را از فروشنده بخواهید و در صورت تردید از شرکت آب منطقهای استعلام کنید. کنتور هوشمند چاه هم نشانهٔ خوبی است، ولی جای پروانه را نمیگیرد.
با آب لولهکشی میشود باغ را آبیاری کرد؟
انشعاب آب شرب برای مصرف خانگی است. آبیاری یک باغ بزرگ با آن نه منطقی است و نه معمولاً با مقررات شرکت آب سازگار. باغ باید منبع آب کشاورزی خودش را داشته باشد.
اگر آب باغ کم شد چه کنم؟
آبیاری قطرهای، مالچپاشی پای درختها و آبیاری در ساعتهای خنک مصرف را کم میکند. پیش از خرید هم بپرسید چاه یا نهر در تابستانهای خشک اخیر چقدر آب داشته است.
نوشتهٔ املاک ۲۱۱، دفتر سینا رضوانی در گیلاوند. پرسشی دارید؟ تماس بگیرید.
