پیشخرید آپارتمان یعنی واحدی را میخرید که هنوز کامل ساخته نشده است؛ پس قرارداد تنها چیزی است که از شما محافظت میکند. طبق قانون پیشفروش ساختمان، این قرارداد باید در دفترخانهٔ اسناد رسمی بسته شود و مشخصات دقیق واحد، زمانبندی پرداخت، زمان تحویل و جریمهٔ تأخیر را بنویسد. پیش از امضا، پروانهٔ ساخت، مرحلهٔ ساخت و کارهای قبلی سازنده را ببینید.
در گیلاوند و دماوند، ساختمانهای نوساز کمطبقه زیاد ساخته میشوند و پیشخرید برای خیلی از خانوادهها راهی برای رسیدن به خانهٔ نو است. این راهنما کمک میکند این راه را امن طی کنید.
پیشخرید دقیقاً یعنی چه؟
در پیشخرید، شما پول واحد را کمکم یا یکجا میپردازید و سازنده متعهد میشود واحد را در زمان مشخص و با مشخصات مشخص تحویل دهد. تا روز تحویل، شما در واقع صاحب یک «قول» هستید.
برای نمونه، در فایلهای فعلی دفتر ما یک آپارتمان ۱۷۵ متری سهخوابه در شهرک دمادشت گیلاوند هست که تحویلش تا چهار ماه آینده است (فایل ۱۰۱). در چنین فایلی، قرارداد باید دقیقاً بگوید «چهار ماه» از چه تاریخی حساب میشود و اگر دیر شد چه میشود.
قانون چه میگوید؟
دو قانون اصلی به پیشخرید مربوط است:
قانون پیشفروش ساختمان (مصوب ۱۳۸۹): قرارداد پیشفروش باید بهصورت رسمی در دفتر اسناد رسمی تنظیم شود. تنظیم آن هم منوط به ارائهٔ بیمهنامهٔ مسئولیت از سوی سازنده است.
قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (نهاییشده در ۱۴۰۳): در مادهٔ ۱ این قانون، پیشفروش ساختمان در کنار انتقال مالکیت آمده است؛ یعنی باید در سامانهٔ الکترونیک ثبت اسناد رسمی ثبت شود. معاملهٔ ثبتنشده در دادگاه جز برای مطالبهٔ ثمن شنیده نمیشود.
یعنی «قولنامهٔ دستی پیشفروش» امروز از هر زمان دیگری کماعتبارتر است. متن هر دو قانون در سامانهٔ قوانین مرکز پژوهشهای مجلس در دسترس است.
قرارداد چه چیزهایی باید داشته باشد؟
مادهٔ ۲ قانون پیشفروش ساختمان حداقل مواردی را که باید در قرارداد بیاید فهرست کرده است. به زبان ساده:
طرفین: نام و مشخصات دقیق شما و سازنده.
ملک: پلاک ثبتی، نشانی و مشخصات سند زمین.
واحد: مساحت، تعداد اتاق، طبقه، شمارهٔ واحد، پارکینگ و انباری.
ساختمان: مساحت کل زمین و زیربنا، تعداد طبقات و واحدها، نما، نوع مصالح، سیستم گرمایش و سرمایش.
زمان: زمانبندی پرداختها و زمان تحویل.
جریمه: وجه التزام برای تأخیر یا عدم تحویل.
هرچه قرارداد دقیقتر باشد، بعداً بحث کمتری پیش میآید. «کابینت خوب» در قرارداد معنایی ندارد؛ «کابینت امدیاف با این برند» معنا دارد.
سازنده را بشناسید
در پیشخرید، شما بیشتر از هر چیز روی آدم سرمایهگذاری میکنید. پس سازنده را بشناسید:
پروانهٔ ساخت: از شهرداری صادر شده؟ با تعداد طبقهها و واحدهای در حال ساخت میخواند؟
مالکیت زمین: زمین به نام سازنده است یا با مالک قرارداد مشارکت دارد؟ اگر مشارکت است، واحد شما سهم کدام طرف است؟
مهندس ناظر: چه کسی است و گزارشهای نظارت را میشود دید؟
از یکی از ساختمانهای تحویلشدهٔ همان سازنده بازدید کنید و با یکی دو ساکن حرف بزنید. هیچ تبلیغی جای این گفتوگو را نمیگیرد.
مرحلهٔ ساخت را با پرداختها هماهنگ کنید
منطقیترین قرارداد پیشخرید، پرداخت را به پیشرفت کار گره میزند: پس از اسکلت، پس از سفتکاری، پس از نازککاری، و آخرین قسط هنگام تحویل و انتقال سند.
اگر بیشتر پول را اول کار بپردازید، اهرم شما برای پیگیری کم میشود. همیشه بخشی از پول را برای روز تحویل سند نگه دارید.
تحویل؛ روزی که باید دقیق باشید
روز تحویل، واحد را با قرارداد مقایسه کنید. متراژ را اندازه بگیرید، کابینت و شیرآلات و پنجرهها را با آنچه نوشته شده بسنجید، آب و برق و گاز و آسانسور را امتحان کنید.
اگر ایرادی هست، آن را در صورتجلسهٔ تحویل بنویسید و امضا بگیرید. «بعداً درستش میکنیم» بدون امضا، معمولاً بعداً درست نمیشود.
سند تفکیکی
پس از پایان کار ساختمان، سازنده باید پایانکار بگیرد، تفکیک انجام دهد و سند تکبرگ هر واحد صادر شود. در قرارداد بنویسید انتقال سند رسمی تا چه تاریخی باید انجام شود و اگر نشد چه جریمهای دارد.
در بسیاری از ساختمانهای نوساز، زمین مال یک نفر است و سازنده با او قرارداد مشارکت در ساخت بسته است: سازنده میسازد و واحدها بین مالک زمین و سازنده تقسیم میشوند.
اگر از چنین ساختمانی پیشخرید میکنید، بپرسید واحد شما در سهم کدام طرف است. قرارداد مشارکت را ببینید و مطمئن شوید فروشنده حق فروش همان واحد را دارد. اگر لازم است، مالک زمین هم قرارداد را امضا کند یا رضایتش مکتوب باشد.
متراژ روز تحویل
گاهی متراژ واحد تحویلی کمی با قرارداد فرق دارد. قرارداد باید بگوید اگر متراژ کمتر یا بیشتر شد چه میشود: قیمت به نسبت متراژ واقعی تنظیم شود، یا تا چه حدی اختلاف پذیرفته است.
همچنین بنویسید متراژ چطور اندازهگیری میشود: با دیوارها یا بدون آنها، با سهم مشاعات یا بدون آن. این جزئیات کوچک، روز تحویل جلوی بحثهای بزرگ را میگیرد.
نشانههای هشدار
بعضی نشانهها باید شما را محتاط کند:
سازنده حاضر نیست قرارداد را در دفترخانه ببندد.
پروانهٔ ساخت را نشان نمیدهد یا با ساختمان نمیخواند.
قیمت خیلی پایینتر از واحدهای مشابه است و دلیل روشنی ندارد.
برای پرداخت عجله میکند: «امروز نبندید، فردا فروخته شده.»
عجله دشمن پیشخرید است. یک هفته بررسی بیشتر، هیچوقت گران تمام نمیشود.
نقش مشاور املاک
طبق قانون الزام به ثبت رسمی معاملات، مشاور املاک پیشقرارداد را در سامانه ثبت میکند و طرفین را به دفترخانه میفرستد. مشاور محلی معمولاً سازندههای منطقه را میشناسد و میداند کدام کارها بهموقع تحویل شدهاند.
قرارداد پیشخرید را فقط رسمی و در دفترخانه ببندید.
مشخصات واحد، زمان تحویل و جریمهٔ تأخیر را دقیق بنویسید.
پروانه، مالکیت زمین و سابقهٔ سازنده را بررسی کنید.
پرداخت را به پیشرفت کار گره بزنید.
روز تحویل همه چیز را با قرارداد بسنجید و مکتوب کنید.
اگر به پیشخرید آپارتمانی در گیلاوند یا دماوند فکر میکنید، با دفتر املاک ۲۱۱ تماس بگیرید؛ فایلهای پیشفروش را با هم میبینیم و پیش از هر قدمی، پرسشها را مرور میکنیم.
پرسشهای پرتکرار
آیا قرارداد پیشفروش باید در دفترخانه بسته شود؟
بله. طبق قانون پیشفروش ساختمان (۱۳۸۹)، قرارداد پیشفروش باید در دفتر اسناد رسمی تنظیم شود. قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول هم پیشفروش ساختمان را جزو معاملاتی آورده که باید در سامانهٔ رسمی ثبت شوند.
در قرارداد پیشخرید چه چیزهایی باید باشد؟
مشخصات طرفین، پلاک ثبتی و نشانی، متراژ و مشخصات واحد (اتاق، طبقه، پارکینگ، انباری)، مشخصات فنی ساختمان، زمانبندی پرداختها، زمان تحویل و جریمهٔ تأخیر. اینها در مادهٔ ۲ قانون پیشفروش ساختمان آمده است.
بزرگترین ریسک پیشخرید چیست؟
تأخیر در تحویل، تفاوت واحد تحویلی با قرارداد، و در بدترین حالت فروش یک واحد به چند نفر. قرارداد رسمی، بیمهنامه و بررسی سابقهٔ سازنده این ریسکها را کم میکند.
پیش از پیشخرید از سازنده چه بپرسم؟
پروانهٔ ساخت و مرحلهٔ کار، مالکیت زمین یا قرارداد مشارکت با مالک، مهندس ناظر، و کارهای تمامشدهٔ قبلی او. از یکی از ساختمانهای تحویلشدهاش هم بازدید کنید.
پیشخرید ارزانتر از خرید آپارتمان آماده است؟
معمولاً پیشخرید برای جبران ریسک و انتظار، شرایط بهتری دارد، اما قاعدهٔ ثابتی نیست. قیمت را مالک یا سازنده تعیین میکند؛ آن را با واحدهای آمادهٔ مشابه مقایسه کنید.